Hướng dẫn giáo viên

Giáo án bài Chiếu cầu hiền (Ngô Thì Nhậm) – Lớp 11 – VietJack.com

Giáo án bài Chiếu cầu hiền (Ngô Thì Nhậm)

Link tải Giáo án Ngữ Văn 11 Chiếu cầu hiền (Ngô Thì Nhậm)

I. Mục tiêu bài học

1. Kiến thức

– Hiểu được chủ trương chiến lược của vua Quang Trung trong việc tập hợp người hiền tài

– Nắm vững nghệ thuật lập luận trong bài Chiếu và cảm xúc của người viết. Từ đó hiểu thêm về thể Chiếu – thể văn nghị luận Trung đại.

– Nhận thức đúng đắn vai trò và trách nhiệm của người tri thức đối với công cuộc xây dựng đất nước.

2. Kĩ năng

– Đọc hiểu bài chiếu theo đặc trưng thể loại.

3. Thái độ

– Có thái độ đúng về vai trò của người hiền trong công cuộc xây dựng đất nước.

II. Phương tiện

1. Giáo viên

SGK, SGV, thiết kế dạy học, tài liệu tham khảo…

2. Học sinh

Vở soạn, sgk, vở ghi.

III. Phương pháp

Nêu vấn đề, gợi mở, đàm thoại, thảo luận nhóm, thưc hành, đọc diễn cảm… GV phối hợp các phương pháp dạy học tích cực trong giờ dạy.

IV. Hoạt động dạy & học

1. Ổn định tổ chức lớp

Sĩ số : ………………………

2. Kiểm tra bài cũ

Không

3. Bài mới

Hoạt động 1

Sau đại thắng quân Thanh, vua Quang Trung Nguyễn Huệ đã bắt đầu kế hoạch xây dựng đất nước, củng cố triều đại mới. Nhà vua sai Tả thị lang Ngô Thì Nhậm – một danh sĩ Bắc Hà soạn tờ “Chiếu cầu hiền” với mục đích thuyết mọi người gọi những người hiền tài khắp nơi, đặc biệt là nho sĩ, sĩ phu miền Bắc bỏ mặc cảm đem hết tài sức cộng tác với triều đình và nhà vua chấn hưng đất nước.

Hoạt động của GV và HS Kiến thức cần đạt

Hoạt động 2: Hoạt động hình thành kiến thức mới

HS đọc tiểu dẫn SGK và trả lời câu hỏi. GV chuẩn xác kiến thức.

I. Tìm hiểu chung

Dựa vào phần tiểu dẫn SGK, em hãy nêu những nét cơ bản về tác giả Ngô Thì Nhậm ?

1. Tác giả

– Ngô Thì Nhậm (1764 – 1803), hiệu Hi Doãn.

– Ng¬ười làng Tả Thanh Oai, trấn Sơn Nam (nay: Thanh Trì – Hà Nội)

Đọc thêm:  Giáo án bài Vào phủ Chúa Trịnh | Giáo án Ngữ văn lớp 11 chuẩn nhất

– Là người học giỏi đỗ đạt, từng làm quan đại thần dưới thời chúa Trịnh

– Khi Lê – Trịnh sụp đỗ, ông theo phong trào Tây Sơn và được vua Quang Trung tín nhiệm giao nhiều trọng trách.

2. Tác phẩm

a. Hoàn cảnh sáng tác

‘Chiếu cầu hiền’ được viết vào khoản năm 1788- 1789 khi tập đoàn Lê – Trịnh hoàn toàn tan rã.

b. Mục đích

‘ Chiếu cầu hiền’ nhằm thuyết phục trí thức Bắc Hà hiểu đúng nhiệm vụ xây dựng đất nước mà Tây Sơn đang tiến hành để cộng tác phục vụ triều đại mới.

c. Thể loại

Chiếu là một thể văn nghi luận chính trị xã hội thời trung đại thường do nhà vua ban hành.

Xuống chiếu cầu hiền tài là một truyền thống văn hóa chính trị của triều đại phong kiến phương đông.

Văn thể chiếu trang trọng, lời lẽ rõ ràng, tao nhã.

– Em hãy cho biết bài chiếu chia làm mấy phần và nội dung của từng phần?

d. Bố cục

– Ba phần.

+ Phần I: “Từng nghe…..ng¬ười hiền vậy”.

Quy luật xử thế của người hiền

+ Phần II:“Tr¬ước đây thời thế….của trẫm hay sao?”

Cách ứng xử của sĩ phu Bắc Hà và nhu cầu của đất nước :

+ Phần III:“Chiếu này ban xuống….Mọi ng¬ười đều biết.”

Con đường cầu hiền của vua Quang Trung.

Hướng dẫn HS đọc văn bản.

– Đọc chú thích SGK và giải nghĩa từ khó.

– HS đọc văn bản. Yêu cầu đọc đúng giọng điệu.

Gv cho hs thảo luận nhóm 5’, đại diện nhóm trả lời gv nhận xét chốt ý

II. Đọc hiểu văn bản

1. Tìm hiểu giá trị nội dung

Nhóm 1.

Quan điểm của nhà vua về người hiền tài như thế nào?

a. Quy luật xử thế của người hiền

– Người hiền tài có mối quan hệ với thiên tử.

+ Người hiền phải do thiên tử sử dụng.

+ Không làm như vậy là trái với đạo trời, trái với quy luật cuộc sống.

Tác giả so sánh người hiền và thiên tử với những hình ảnh nào ?

– Tác giả so sánh người hiền:

Người hiền – ngôi sao sáng ; thiên tử – sao Bắc Thần(tức Bắc Đẩu).

+ Từ quy luật tự nhiên :

. Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc Thần (ngôi vua).

Cách so sánh như vậy có tác dụng gì ?

→ Dùng hình ảnh so sánh, lấy từ luận ngữ tạo nên tính chính danh cho ‘ chiếu cầu hiền’ vừa đánh trúng vào tâm lí của nho sĩ Băc Hà. Cho ta thấy Quang Trung là người có học, biết lễ nghĩa.

Đọc thêm:  Giáo án bài Đất nước- Nguyễn Khoa Điềm soạn theo phương pháp

Nhóm 2.

Trước việc Nguyễn Huệ đem quân ra Bắc diệt Trịnh, nho sỹ Bắc Hà có thái độ như thế nào? Nhận xét cách sử dụng hình ảnh và hiệu quả đạt được ?

b. Cách ứng xử của sĩ phu Bắc Hà và nhu cầu của đất nước

– Cách ứng xử của sĩ phu Bắc Hà :

+ Mai danh ẩn tích bỏ phí tài năng “Trốn tránh việc đời”.

+ Ra làm quan: sợ hãi, im lặng như¬ bù nhìn “không dám lên tiếng”, hoặc làm việc cầm chừng “đánh mõ, giữ cửa”.

+ Một số đi tự tử “ra biển vào sông”.

→ Vừa châm biếm nhẹ nhàng vừa tỏ ra người viết bài Chiếu có kiến thức sâu rộng, có tài năng văn ch¬ương.

Nhóm 3.

Tâm trạng của nhà vua ra sao qua 2 câu hỏi: Hay trẫm ít đức…? Hay đang thời đổ nát…?

– Hai câu hỏi:“Hay trẫm ít đức không đáng để phò tá chăng?”.Hay đang thời đổ nát chưa thể ra phụng sự V¬ương hầu chăng?”

→Vừa thể hiện sự thành tâm, khiêm nhường, vừa thể hiện sự đòi hỏi và cả chút thách thách của vua Quang Trung.

(Khiến ng¬ười nghe không thể không thay đổi cách sống. Phải ra phục vụ và phục vụ hết lòng cho triều đại mới).

Triều đình buổi đầu của nền đại định gặp phải những khó khăn nào?

– Tính chất của thời đại và nhu cầu của đất nước :

Thẳng thắn tự nhận những bất cập của triều đại mới, khóe léo nêu lên những nhu cầu của đất nước :

+ Trời còn tối tăm

+ Buổi đầu đại định

+ Triều chính còn nhiều khiếm khuyết.

→ Gặp nhiều khó khăn → đòi hỏi sự trợ giúp của nhiều bậc hiền tài.

Trước tình hình khó khăn ấy, vua Quang Trung đã làm gì ?

– Kết thúc đoạn 2: Hỏi mà khẳng định.

→ Nhân tài không những có mà còn có nhiều. Vậy tại sao “không có lấy một ng¬ười tài danh nào ra phò giúp cho chính quyền buổi ban đầu của trẫm hay sao?”

Em có nhận xét như thế nào về cách nói ấy ?

⇒ Cách nói vừa khiêm nhường tha thiết, vừa kiên quyết khiến người hiền tài không thể không ra giúp triều đại mới làm cho nho sĩ Bắc Hà không thể không thay đổi cách ứng xử.

Đọc thêm:  Soạn bài Luyện tập vận dụng kết hợp các thao tác ... - VietJack.com

Nhóm 4.

Đường lối cầu hiền của vua Quang Trung là gì? Gồm những đối tượng nào ? Có bao nhiêu cách tiến cử?

c. Con đường cầu hiền của vua Quang Trung

– Đối tượng cầu hiền : quan viên lớn nhỏ, thứ dân trăm họ.

– Đường lối cầu hiền:

+ Cho phép mọi người có tài năng thuộc mọi tầng lớp trong xã hội được dâng sớ tâu bày kế sách

+ Cho phép các quan văn võ tiến cử người có nghề hay, nghiệp giỏi

+ Cho phép người tài tự tiến cử.

→ Tư tưởng dân chủ tiến bộ đ¬ường lối cầu hiền: rộng mở, đúng đắn. Biện pháp cầu hiền: cụ thể, dễ thực hiện.

Qua đường lối cầu hiền, em có nhận xét như thế nào về vua Quang Trung ?

⇒ chứng tỏ Quang Trung là người có tầm nhìn xa trông rộng cũng như khả năng tổ chức, sắp đặt chính sự, biết giải tỏa những băn khoăn có thể có cho mọi thần dân, khiến họ yên tâm tham gia việc nước.

Cuối cùng tác giả kêu gọi người có tài đức cố gắng hãy cùng triều đình gánh vác việc nước và hưởng phúc lâu dài.

Nêu những đặc sắc nghệ thuật của văn bản ?

III. Tổng kết: Ghi nhớ: SGK

1. Nghệ thuật

– Cách nói sùng cô.

– Lời văn ngắn gọn, súc tích ; tư duy sáng rõ, lập luận chặt chẽ, khúc chiết kết hợp với tình cảm tha thiết, mãnh liệt đầy sức thuyết phục về lí và tình.

Qua bài học, em hãy nêu ý nghĩa của văn bản ?

2. Ý nghĩa văn bản

Thể hiện tầm nhìn chiến lược của vua Quang Trung trong việc cầu hiền tài phục vụ sự nghiệp đất nước.

4. Củng cố

– Hệ thống kiến thức vừa học, nhấn mạnh trong tâm bài học

5. Dặn dò

– Tự ôn tập theo hướng dẫn. Chuẩn bị bài mới : Xin lập khoa luật

Xem thêm các bài soạn Giáo án Ngữ văn lớp 11 hay khác:

  • Giáo án: Xin lập khoa luật (Nguyễn Trường Tộ)
  • Giáo án: Thực hành về nghĩa của từ trong sử dụng
  • Giáo án: Ôn tập văn học trung đại Việt Nam
  • Giáo án: Thao tác lập luận so sánh

Săn SALE shopee tháng 5:

  • Mỹ phẩm SACE LADY giảm tới 200k
  • SRM Simple tặng tẩy trang 50k
  • Combo Dầu Gội, Dầu Xả TRESEMME 80k
Đánh giá bài viết

Theo dõi chúng tôi www.hql-neu.edu.vn để có thêm nhiều thông tin bổ ích nhé!!!

Dustin Đỗ

Tôi là Dustin Đỗ, tốt nghiệp trường ĐH Harvard. Hiện tôi là quản trị viên cho website: www.hql-neu.edu.vn. Hi vọng mọi kiến thức chuyên sâu của tôi có thể giúp các bạn trong quá trình học tập!!!

Related Articles

Back to top button